حوزه هنری | روایت مریم رزاقی از دیدارهای ادبی با رهبر شهید؛

از نگاه مریم رزاقی، مهم‌ترین میراث رهبر شهید برای شاعران، فقط نقد شعر یا تشویق شاعران جوان نبود؛ بلکه نگاهی برنامه‌مند به شعر، زبان فارسی و آینده فرهنگ ایران بود.

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، در مصلی تهران، شعرها انگار تمام نمی‌شوند؛ادامه پیدا می‌کند. یکی می‌خواند، هنوز صدای او در فضا تمام نشده که صدای دیگری روی همان موج می‌نشیند. گویی کلمات، صف کشیده‌اند تا در یک وداع طولانی، سهم خود را از گفتن ادا کنند؛ وداعی که نه در یک لحظه، که در تداوم نفس‌های شعر معنا پیدا می‌کند.

«آخرین دیدار» در روزهای ۱۳ و ۱۴ تیرماه، با حضور بیش از ۲۵۰ شاعر از سراسر کشور، به صحنه‌ای بدل شده که در آن سکوت جایی ندارد؛ هر صدا ادامه صدای قبلی است و هر شعر، حلقه‌ای از یک زنجیره ممتد روایت. حوزه هنری این محفل را در امتداد تجربه‌های شعرخوانی در حسینیه امام خمینی(ره) و سال‌های گذشته برگزار کرده، اما این‌بار همه‌چیز بی‌وقفه پیش می‌رود؛ بی‌میزبان، بی‌وقفه، و تا فردا شب.

در این میان، شعر فقط خوانده نمی‌شود؛ روایت می‌شود، تفسیر می‌شود، و در حافظه جمعی یک نسل ته‌نشین می‌گردد و در دل همین جریان پیوسته، شاعرانی یکی‌یکی می‌آیند و از نسبت خود با این سال‌ها، این دیدارها و این نام بزرگ می‌گویند.

در میان این صداها، مریم رزاقی از ساری، که از سال ۸۶ در دیدارهای شعری با حضرت آقا حضور داشته، از تجربه‌ای سخن می‌گوید که به باور او، فراتر از یک دیدار ادبی ساده بوده و در آن «فلسفه‌ای پشت همه دیدارها» جریان داشته است.

او می‌گوید از نوجوانی و پس از رحلت حضرت امام(ره) شعر را آغاز کرده و از سال ۶۸ به‌طور جدی وارد فضای ادبی شده است. به گفته او، از همان زمان، نسلی از شاعران هم‌سن و سال شکل گرفته‌اند که امروز در یک مسیر مشترک ادبی قرار دارند. او تأکید می‌کند که عمده فعالیتش در حوزه شعر عاشقانه بوده است.

رزاقی با اشاره به مهم‌ترین نکته‌ای که از دیدار با حضرت آقا در ذهنش مانده، تأکید می‌کند که بیش از هر چیز، «نگاه برنامه‌مند و هدفمند» در همه این دیدارها برایش شگفت‌انگیز بوده است. به گفته او، حضرت آقا در مواجهه با اقشار مختلف، این دیدارها را بر پایه سلیقه شخصی یا انتخاب‌های موردی پیش نمی‌بردند، بلکه «فلسفه‌ای روشن و از پیش‌تعریف‌شده در پسِ همه این دیدارها وجود داشته است».

او تأکید می‌کند که در حوزه ادبیات نیز این نگاه کاملاً قابل مشاهده بوده است؛ به‌گونه‌ای که آنچه حضرت آقا در «خشت خام» می‌دیدند، شاید برای جوان‌ترها در «آینه» هم قابل مشاهده نبود. او ادامه می‌دهد که این نگاه، به‌ویژه در تأکید بر شعر فارسی و هویت زبان فارسی، کاملاً مشهود بوده است.

به گفته رزاقی، حضرت آقا همواره بر این نکته تأکید داشتند که «زبان فارسی هویت ماست» و شعر نیز بخشی از این هویت فرهنگی است. او می‌گوید اگر همه سخنرانی‌ها و دیدارهای شعری ایشان مرور شود، این جمله به‌عنوان یک محور ثابت تکرار شده است.
او ادامه می‌دهد که این نگاه تنها به حوزه نظری محدود نبوده، بلکه در عمل نیز جریان داشته است؛ از تشویق به خواندن شعرهای کهن تا توصیه به مطالعه شاملو و فروغ فرخزاد. به گفته او، حتی در برخی جلسات، حضرت آقا خود نیز برای شاعران شعر می‌خواندند؛ از جمله اشعار شاملو مانند «پریا» و نیز «زندگی یک خیابان دراز است» از فروغ فرخزاد. او تأکید می‌کند که این خوانش‌ها با صدایی رساتر و بیانی روشن همراه بوده است.

رزاقی در ادامه می‌گوید که در برخی روایت‌ها، این بخش‌ها کمتر گفته می‌شود، در حالی که  باید این جزئیات برای مردم روشن باشد تا بدانند با چه شخصیت فرهنگی و ادبی مواجه بوده‌اند. 

او تأکید می‌کند که حضرت آقا نه‌تنها به خواندن شعر توصیه می‌کردند، بلکه نسبت به کیفیت بیان شعر در رسانه نیز حساس بودند و از برخی مجریان به دلیل ضعف در خوانش شعر گلایه می‌کردند.

او در ادامه، یکی از محورهای مهم نگاه ایشان را «توجه به شاعران جوان، به‌ویژه شاعران آیینی» عنوان می‌کند و می‌گوید خودش نیز چندین بار در محضر ایشان شعر خوانده است. به گفته او، اگرچه عمده گرایشش شعر عاشقانه بوده، اما در حضور ایشان همیشه شعر آیینی خوانده است. 

او تأکید می‌کند که حضرت آقا با حمایت و توجه ویژه به شاعران جوان، به‌ویژه شاعران زن، فضایی ایجاد کرده‌اند که نسل جدید بتواند رشد کند و  «عصای دست آینده ادبیات انقلاب» شود.

 رزاقی با اشاره به این نگاه، تأکید می‌کند که این حمایت‌ها باعث شده بسیاری از شاعران هم‌نسل او امروز در جایگاهی قرار بگیرند که بتوانند جریان‌ساز باشند. او در عین حال می‌گوید اگر این توجه وجود نداشت، شاید مسیر ادبی این نسل به شکل دیگری رقم می‌خورد.
او در پایان، در توصیف یک تصویر ماندگار از حضرت آقا، به سادگی و تواضع رفتاری ایشان اشاره می‌کند و می‌گوید: «حضرت آقا موقع افطار تا ما نمی‌نشستیم، خودشان نمی‌نشستند.»

 به گفته او، این تصویر ساده اما عمیق، برایش به یک نشانه روشن از نسبت انسانی و صمیمی در آن دیدارها تبدیل شده است.